Nieuwe omzettingsregels voor vruchtgebruik gelden vanaf 25 januari 2015

Op 22 mei 2014 besliste de wetgever om uniforme regels in te voeren voor de omzetting van een vruchtgebruik in volle eigendom of geld. De eenvormige waarderingsregels zouden 10 dagen na publicatie van de eerste omzettingstabel van toepassing worden. Die eerste omzettingstabel verscheen op 15 januari 2015 in het Belgisch Staatsblad, zodat de nieuwe waarderingsregels op 25 januari kunnen ingaan.

Omzettingstabel

De omzettingstabel werd opgesteld door Justitie, in overleg met het federaal Planbureau, de Koninklijke Federatie van het Belgische Notariaat, en het Instituut van Actuarissen in België. De tabel bevat voor elke leeftijd een omzettingskoers, gaande van een ongeboren kind (0 jaar) tot een oudje van 120. Er zijn aparte omzettingskoersen voor mannen en vrouwen. Vrouwen leven nu eenmaal wat langer, en hebben dus meer baat bij een vruchtgebruik dan mannen.

Als de levensverwachting van een vruchtgebruiker manifest lager zou zijn dan het cijfer dat gebruikt wordt in de tabel - bijvoorbeeld omdat hij terminaal ziek is -, dan kan de persoon die zich daardoor benadeeld voelt, naar de rechter stappen. In dat geval kan de rechter de omzetting weigeren of kan hij andere omzettingsregels opleggen.

In de wet staat ook nog dat de omzettingstabel elk jaar geactualiseerd wordt: ?De minister van Justitie bepaalt jaarlijks op 1 juli de (?) omzettingstabellen? en ?de omzettingstabellen worden ieder jaar in het Belgisch Staatsblad bekendgemaakt?.

Omzetting van vruchtgebruik

Vruchtgebruik is het recht om een goed van iemand anders te gebruiken en er de vruchten (of opbrengsten) van op te strijken. Vruchtgebruik ontstaat meestal na een overlijden, waarbij de langstlevende partner het vruchtgebruik op de nalatenschap krijgt, en de kinderen enkel de bloot-eigendom.

Als de bloot-eigendom naar de afstammelingen van de overledene gaat, kan zowel de langstlevende partner als een afstammeling, op elk moment eisen dat het vruchtgebruik geheel of gedeeltelijk wordt omgezet in volle eigendom, een geldsom of een lijfrente. Als de bloot-eigendom niet naar de rechtstreekse afstammelingen gaat, maar naar andere personen, kan alleen de langstlevende partner de omzetting van het vruchtgebruik eisen. De levensgezel kan dat recht onbeperkt uitoefenen ten aanzien van de gezinswoning en het huisraad, maar heeft dat recht slechts gedurende 5 jaar als het om andere delen van de nalatenschap gaat.

Als de partners niet tot een akkoord komen, kan de omzetting via gerechtelijk weg gevraagd worden.

De wet van 22 mei 2014 bepaalt dat het vruchtgebruik gewaardeerd moet worden op basis van:

de leeftijd van de vruchtgebruiker op de datum van indiening van het verzoekschrift tot omzetting van het vruchtgebruik;

de omzettingskoers volgens zijn leeftijd, zoals opgenomen in de meest recente omzettingstabel; en

de verkoopwaarde in volle eigendom van het om te zetten goed.

De partijen mogen echter altijd een andere waardering overeenkomen.

De vruchtgebruiker behoudt het vruchtgebruik van de goederen tot de bloot-eigenaar de kapitalisatiewaarde van het vruchtgebruik effectief heeft betaald.
Er zijn echter maar interesten verschuldigd als de vruchtgebruiker na de definitieve vaststelling van de kapitalisatiewaarde, bij aangetekende zending of bij deurwaardersexploot laat weten dat hij afstand doet van het genot van het goed en hij interesten claimt. Van dan af moet de bloot-eigenaar bovenop de kapitalisatiewaarde, een interest betalen die berekend wordt tegen de wettelijke interestvoet.

Ook bij verkoop zonder verdeling van inkomsten

De waarderingsregels voor vruchtgebruik worden ook toegepast wanneer een bloot-eigenaar en vruchtgebruiker gezamenlijk een goed verkopen en zij vooraf geen afspraken hebben gemaakt over de onderlinge verdeling van de koopsom.

Vanaf 25 januari 2015

De omzettingstabel en de nieuwe regels voor waardering van een recht van vruchtgebruik treden 10 dagen na publicatie van de tabel in werking. Dat is op 25 januari 2015.

Voor de volledigheid merken we nog even op dat de huidige omzettingstabel alleen van belang is tussen de partijen. De fiscus waardeert het vruchtgebruik op een heel andere manier (art. 21, III W.Succ).

Bron: Ministerieel besluit van 22 december 2014 tot bepaling van de omzettingstabellen van het vruchtgebruik als bedoeld in artikel 745sexies, §3, van het Burgerlijk Wetboek, BS 15 januari 2015.

Zie ook:
Wet van 22 mei 2014 houdende invoeging van artikel 624/1 in het Burgerlijk Wetboek en tot wijziging van artikel 745sexies van hetzelfde wetboek teneinde de regels vast te leggen voor de waardering van het vruchtgebruik van de langstlevende echtgenoot en van langstlevende wettelijk samenwonende, BS 13 juni 2014.

Share